Jest to portret współczesnej Białorusi opowiedziany poprzez historie osób, które doświadczyły represji, uwięzienia i wygnania - głosów uciszonych przez autokratyczny reżim
Łącząc materiały obserwacyjne, archiwalne, found footage oraz animację opartą
na rysunkach powstałych w więzieniu, film przekształca prywatną
korespondencję w filmową przestrzeń intymności,
godności i refleksji.
Stawia pytania o poświęcenie, solidarność oraz ludzką cenę oporu w uciszonym kraju.
Z BOHATERÓW FILMU
"Cenzura boi się takich rysunków: „może narysuj jakieś ładne widoki: morze, góry?”. Ale jak, skoro wszystko, co widzę, to ściany i kraty. To jak życie w puszce."
"Na początku śniła mi się wolność. Mogłam chodzić ulicami, kłaść się na trawie, przynajmniej we śnie. Ostatnio w moich snach wszyscy jesteśmy zamknięci. Moi bliscy odsiadują wyrok razem ze mną."
"Dziękuję za zdjęcia. Przysyłaj ich jak najwięcej. Wciąż nie mam ich dość.
Listy to jedyne informacje, jakie mamy. To tylko kwestia czasu, zanim ich zakażą."
"Mamo! Ludzie mnie szanują. Dobrze mnie wychowałaś. Ci, którzy mówią, że dorośli nie potrzebują swoich mam, mylą się."
"Jak to jest żyć pod okupacją? Żyjesz każdym dniem tak, jakby był twoim ostatnim. Odbierasz telefony od bliskich bez zwłoki. Samochód zawsze jest zatankowany. W domu nie trzymasz żadnych wartościowych rzeczy. Żadnych rozpraszaczy. Zapamiętujesz, analizujesz, weryfikujesz. Zachowujesz zimną krew. Modlisz się."
"Moja przestrzeń dzieli się na dwie części. W mniejszej czujesz się względnie bezpiecznie i możesz swobodnie oddychać. W drugiej musisz być w stanie ciągłej czujności. W każdej chwili możesz zostać rozpoznany. Śledzony. Schwytany. Strach staje się fizyczny, przygniata cię, kiedy mijasz patrol milicji albo kamery rozpoznające twarz."
"Ciągle śni mi się ten sam sen. Ktoś próbuje włamać się do mojego mieszkania w Mińsku. Próbuję uciec przez okno albo balkon, do lasu. We śnie zawsze udaje mi się wydostać."
"Posadzili mnie, zawiązali mi oczy i skuli kajdankami. Do kajdan przymocowali ciężarki. Pomyślałem, że po prostu wrzucą mnie do jeziora. Poprosiłem Boga o przebaczenie i pogodziłem się z losem."
OD INNYCH WIĘŹNIÓW POLITYCZNYCH
Od 2020 roku na Białorusi odnotowano ponad 65 000 motywowanych politycznie aresztowań i zatrzymań, z których wiele zakończyło się wieloletnimi wyrokami więzienia.
Organizacja Narodów Zjednoczonych udokumentowała systematyczne tortury więźniów politycznych: bicie, izolację, chłód, głód oraz odmowę opieki medycznej.
Mimo wynegocjowanych na arenie międzynarodowej zwolnień, cele wciąż zapełniają się nowymi więźniami politycznymi. Wielu z uwolnionych zostało przymusowo wydalonych z Białorusi bez dokumentów i rzeczy osobistych.
Andrei Kutsila jest białoruskim reżyserem filmów dokumentalnych mieszkającym w Polsce. W 2007 roku ukończył dziennikarstwo na Białoruskim Uniwersytecie Państwowym, a w 2009 roku – Białoruską Państwową Akademię Sztuk. Jego filmy dokumentalne były prezentowane i nagradzane na najważniejszych międzynarodowych festiwalach, m.in. IDFA, DOK Leipzig, Hot Docs oraz Krakowskim Festiwalu Filmowym.
Jego film dokumentalny Summa (2018) otrzymał nagrodę IDFA dla najlepszego filmu dokumentalnego średniego metrażu, a rok później – Srebrnego Lajkonika dla najlepszego filmu dokumentalnego w Konkursie Polskim na Krakowskim Festiwalu Filmowym. When Flowers Are Not Silent (2021) otrzymał nagrodę dla najlepszego pełnometrażowego filmu dokumentalnego na Warszawskim Festiwalu Filmowym. Po protestach w 2020 roku Kutsila został zmuszony do opuszczenia Białorusi i osiedlił się w Polsce, gdzie kontynuował rozwój artystyczny podczas stażu w Szkole Filmowej w Łodzi. W ciągu ostatnich pięciu lat jego twórczość koncentrowała się przede wszystkim na dokumentowaniu doświadczeń Białorusinów żyjących pod represjami i na emigracji.
„Pięć lat temu zostałem zmuszony do opuszczenia Białorusi, po tym jak protesty przeciwko fałszowaniu wyborów prezydenckich zostały brutalnie stłumione. Historie ludzi więzionych przez reżim znam z pierwszej ręki. Jedną z nich była moja siostra — została aresztowana i do dziś nie potrafi zapomnieć krzyków torturowanych ludzi, które każdej nocy słyszała. To nie jest historia z przeszłości. Represje wciąż trwają. Niemal każdego dnia ktoś zostaje aresztowany, ktoś zostaje skazany — często bez wiedzy opinii publicznej. Poprzez mój film chcę oddać głos tym, którzy nie mogą mówić — Białorusinom żyjącym w uciszonym kraju.”
Focal Distance /// Kill the Day /// Summa /// Strip and War /// I Need The Handshakes /// When Flowers Are Not Silent
Jest reżyserem i producentem filmów dokumentalnych z ponad 30-letnim doświadczeniem. Zrealizował ponad 80 filmów, które zdobyły ponad 120 nagród na międzynarodowych festiwalach filmowych. Do jego najbardziej znanych filmów należą m.in. „A Lesson of Belorussian”, „Music Partisans”, „Alisa in Warland” oraz „Summa”, które zdobywały nagrody na festiwalach IDFA, w Lipsku, Berlinie, Toronto, San Francisco, Krakowie i na wielu innych festiwalach. W 2016 roku założył Fundację DocEdu. Wraz z grupą uznanych polskich twórców filmów dokumentalnych, w ramach działalności Fundacji, realizuje program Young Europe, który wspiera młodych filmowców z Ukrainy, Białorusi i Gruzji.
Giedrė Žickytė jest nominowaną do nagrody Europejskiej Akademii Filmowej (EFA) reżyserką i producentką filmową oraz laureatką Litewskiej Narodowej Nagrody w Dziedzinie Kultury i Sztuki (2022). Mieszka i pracuje w Wilnie na Litwie, gdzie założyła firmę producencką Moonmakers. Wyreżyserowała i wyprodukowała wielokrotnie nagradzane na międzynarodowych festiwalach filmy dokumentalne, takie jak „Master and Tatyana”, „I’m Not from Here” (współreżyserowany z M. Alberdim) oraz „The Jump”, który został wybrany jako oficjalny litewski kandydat do Oscara. Giedrė była również producentką filmu dokumentalnego Iryny Tsilyk „The Earth Is Blue as an Orange”, który w 2020 roku zdobył nagrodę za najlepszą reżyserię w konkursie filmów dokumentalnych na festiwalu Sundance.
Doświadczony dziennikarz, filmowiec i producent mieszkający w Berlinie. Urodził się w Nagoi w Japonii. W Berlinie studiował komunikację, japonistykę oraz religioznawstwo, a następnie pracował jako producent w berlińskim biurze Japan News Network. W 2001 roku rozpoczął działalność jako niezależny filmowiec. W 2020 roku dołączył do firmy producenckiej inselfilm produktion, gdzie objął stanowisko producenta i dyrektora generalnego. Jego wielokrotnie nagradzane filmy dokumentalne, w tym „My Atomic Aunt”, „Letters from Mölln” oraz „Letters from Wilcza”, były prezentowane na festiwalach takich jak Cannes, Locarno i DOK Leipzig, a także emitowane przez najważniejsze stacje telewizyjne, m.in. ARD, ZDF, arte, NHK i HBO. W swojej twórczości koncentruje się na opowiadaniu historii opartych na bohaterach oraz podejmujących ważne tematy społeczne.
Od 2001 roku Gregor Streiber wyprodukował ponad 400 programów dla niemieckich i międzynarodowych nadawców, takich jak ZDF, arte, WDR, BBC, HBO Europe, NHK, IKON i 3sat. Wśród jego produkcji znajdują się reportaże, pełnometrażowe filmy dokumentalne oraz wielokrotnie nagradzane kreatywne filmy dokumentalne. Jest dyrektorem generalnym firm werwiewas medienproduktion oraz inselfilm. Oprócz działalności producenckiej sam wyreżyserował kilka filmów dokumentalnych poświęconych tematyce nauki, technologii i społeczeństwa. Gregor Streiber jest również regularnie zapraszany do udziału w panelach dyskusyjnych, forach pitchingowych oraz warsztatach poświęconych filmowi dokumentalnemu.
Uznany reżyser, operator filmowy i producent, który ma ponad 40 lat doświadczenia w branży filmowej oraz w edukacji. Jest członkiem Europejskiej Akademii Filmowej i prowadził zajęcia w szkołach filmowych w całej Europie. W jego dorobku znajdują się cenione filmy dokumentalne, takie jak „Born Dead” (2004) oraz „Wojownik” (2007), w których często podejmuje tematykę związaną z historią Polski. Jest znany z niezwykle dokładnych badań oraz zaangażowania w zachowanie pamięci historycznej. Rekwizyty i elementy scenografii z jego filmów są prezentowane w polskich muzeach.
Reżyserka animacji, filmowiec i założycielka niezależnego studia Motion Cats. Jej twórczość obejmuje animację, projektowanie czołówek filmowych oraz narrację wizualną realizowaną na potrzeby filmu, teatru i projektów kulturalnych. W jej dorobku znajdują się m.in. serial „The Mothers of Penguins”, dokumentalny dramat wykorzystujący techniki łączone „My Dream, My Story” oraz film fabularny „Oskar, Patsy and Baltic Gold”. Jej eksperymentalny film krótkometrażowy „Marbles” otrzymał wyróżnienie specjalne na festiwalu Tricky Women/Tricky Realities oraz nagrodę za najlepszą eksperymentalną animację na ReAnima Bergen. Jest absolwentką Szkoły Filmowej w Łodzi. Zajmuje się również edukacją – prowadzi zajęcia z animacji oraz rozwija projekty edukacyjne.
Doświadczony montażysta filmowy i edukator, absolwent Szkoły Filmowej w Łodzi, członek Europejskiej Akademii Filmowej oraz Polskiego Stowarzyszenia Montażystów. Jego nagradzane produkcje były prezentowane na ponad 40 międzynarodowych festiwalach, w tym w Cannes, TIFF i IDFA. Montował film dokumentalny „In the Rearview” (2023), który był najczęściej nagradzanym polskim filmem dokumentalnym 2023 roku. Film zdobył Grand Prix na Sheffield Doc/Fest oraz znalazł się na tzw. shortlistcie do Oscara. Wśród jego innych ważnych projektów znajdują się „Everything Needs to Live” (2024) oraz seriale, takie jak „Skin Hunters” (2024), emitowany na HBO Max.
Operator filmowy, reżyser i scenarzysta. Studiował w Szkole Filmowej w Salonikach, Szkole Filmowej im. Krzysztofa Kieślowskiego oraz w Szkole Filmowej w Łodzi (PWSFTviT). Zdobył nagrody m.in. na Krakowskim Festiwalu Filmowym (KFF), CinemAmbiente, BIFED oraz In The Palace Film Festival. Jego filmy otrzymywały nominacje na takich festiwalach jak IDFA, FIPADOC, TIDF, New Orleans Film Festival, Sheffield DocFest, Melbourne Film Festival oraz Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni (FPFF).
Kompozytor i multiinstrumentalista mieszkający w Wilnie, współwłaściciel oraz kompozytor w firmie Garso Generatoriai. Studiował kompozycję w Litewskiej Akademii Muzyki i Teatru (LMTA) oraz w Konserwatorium Wileńskim. Jego twórczość łączy alternatywne, elektroniczne i niezależne style muzyczne. Vygintas jest autorem muzyki do znanych litewskich filmów, m.in. „Once Upon a Vilnius” (2022), „El padre médico” (2019), „Sasha Was Here” (2018) oraz „Solomamma” (2025). Jego innowacyjna twórczość łączy tradycyjne brzmienia z nowoczesnymi formami muzycznymi, odgrywając istotną rolę we współczesnej litewskiej muzyce i kinematografii.
Kompozytor muzyki filmowej, teatralnej i medialnej oraz współtwórca takich projektów muzycznych jak Amberscope, Empti, Overtone i Bango Collective. Jako członek duetu The Bus otrzymał nagrodę Silver Crane za muzykę do filmu „The Gambler” (2013). Wspólnie z Vygintasem Kisevičiusem stworzył również ścieżkę dźwiękową do filmu „Sasha Was Here” (2018), która otrzymała nominację na festiwalu filmowym w Aubagne.
Uznany dźwiękowiec, który od 2004 roku, kiedy w pełni poświęcił się pracy przy dźwięku filmowym, pracował przy ponad 70 filmach fabularnych, dokumentalnych i animowanych. Jest znany m.in. z takich produkcji jak „Redirected” (2014), „I Want to Live” (2018) oraz „The Southern Chronicles” (2024). Często odpowiada za kompleksową postprodukcję dźwięku, nadzorując cały proces – od nagrań i montażu dźwięku po jego końcowe opracowanie. Współpracował przy międzynarodowych produkcjach m.in. z twórcami z Niemiec, Polski, Holandii i innych krajów. Jest trzykrotnym laureatem nagrody Silver Crane oraz dwukrotnym laureatem nagrody Lielais Kristaps. Należy również do MPSE (Motion Picture Sound Editors) – międzynarodowego stowarzyszenia zrzeszającego montażystów i twórców dźwięku filmowego.
Fundacja DocEdu została założona przez grupę doświadczonych filmowców związanych z Polską Szkołą Dokumentu, aby wspierać młodych twórców filmowych z Polski i zagranicy na początku ich kariery. Od 2011 roku organizuje liczne warsztaty filmowe, m.in. „World from Dawn to Dusk”, „Young about Themselves”, „Young about Ukraine” oraz „My World in the Time of Plague”. Na bazie tych doświadczeń powstał kompleksowy program Young Europe, wspierający produkcję autorskich filmów dokumentalnych. Program pomaga młodym filmowcom rozwijać pomysły, pisać scenariusze, montować trailery i przygotowywać projekty do realizacji. Najlepsze projekty przechodzą następnie do etapu produkcji. Fundacja DocEdu pomaga w pozyskiwaniu środków finansowych, organizuje i wspiera produkcję, zajmuje się promocją filmów na festiwalach oraz dystrybucją gotowych produkcji. Wiele filmów młodych twórców zdobyło międzynarodowe uznanie, m.in. „Alisa in Warland” w reżyserii Alisy Kovalenko, „When the Wind Stops” w reżyserii Anieli Gabriel oraz „Summa” w reżyserii.
Moonmakers to wielokrotnie nagradzana firma producencka specjalizująca się w filmach dokumentalnych, z siedzibą w Wilnie na Litwie. Została założona w 2013 roku przez nominowaną do nagrody Europejskiej Akademii Filmowej (EFA) reżyserkę i producentkę Giedrė Žickytė. Firma koncentruje się na wyjątkowych, opartych na ludzkich historiach opowieściach, które trafiają do międzynarodowej publiczności. Moonmakers współpracuje zarówno z początkującymi, jak i uznanymi twórcami, zapewniając im przestrzeń do realizowania własnych wizji artystycznych.
inselfilm produktion to niemiecka firma producencka z siedzibą w Berlinie, założona w 2001 roku. Specjalizuje się w rozwoju i produkcji autorskich filmów dokumentalnych oraz międzynarodowych koprodukcji przeznaczonych do dystrybucji kinowej, emisji telewizyjnej oraz na platformach streamingowych. Jej wielokrotnie nagradzane filmy dokumentalne były prezentowane na najważniejszych festiwalach filmowych na całym świecie, m.in. w ramach Semaine de la Critique podczas Festiwalu Filmowego w Cannes, na Międzynarodowym Festiwalu Filmowym w Locarno, Visions du Réel oraz DOK Leipzig. Filmy produkowane przez inselfilm trafiały do kin w Niemczech i innych krajach Europy, a także były emitowane przez takie stacje i nadawców jak ARD, ZDF, arte, BBC, NHK oraz HBO.
